تذکر / خطر : در متن زیر داستان فیلم لو نمیره ولی به شدت ایده ی سناریو لو میره . گفتم که نگید گند زد به فیلم رفت .
مقدمه
اصغر فرهادی در سینمای ایران آدم مهمی است . آدم مهمی که برخلاف مناسبات موجود در سینمای ایران از نردبان کسی بالا نرفت و هرچه هست خودش هست و نبوغ سرشارش که تا حالا هر چه ساخته اثرگذار بوده و ماندگار . و برخلاف مسیر فیلمسازی خیلی ها آدمی بود که نبوغش در فضای سینمای ایران سوخت نشد . مانده ، قصه اش را تعریف می کند و شعار هم نمی دهد و اتفاقن به بهترین شکل ممکن سینمای ملی ( من معتقد به همچین تعبیری نیستم ) را تعریف می کند سینمایی که تصویر گر جامعه امروز ایران است با تمام پیچیدگی هایش و با حقیقی ترین مناسبات اجتماعی اش .
بازی های خنده دار
چند دقیقه از نمایش فیلم گذشته بود که به دوست کنار دستی ام گفتم " این فضا جون میده برای یه تراژدی احمقانه " . فضایی که من رو یاد بازی های خنده دار هانکه انداخت . فضای شوخ و شاد و شنگی که برخلاف ظاهرش تعلیق ایجاد می کند . " ایجاد دلشوره " مهم ترین عنصر نیمه ی اول درباره الی است . ایجاد تعلیق در دقایق اولیه یک اثر که بیشتر به یک درام خانوادگی شبیه است اصلن کار ساده ای نیست و نبوغ فرهادی این جا است که با طراحی چند دیالوگ و نمای به شدت ساده مثل امواج دریا ، بازی کودکان کنار ساحل ، شیشه های شکسته ی ویلا و دیوار فروریخته ویلا مخاطب رو از لایه ی به ظاهر شاد فیلم به لایه ی زیرین احتمالن تراژیک فیلم دعوت می کند . این سینما است قرار نیست دور هم خوش بگذرونیم قرار است قلبمون بیاد تو دهنمون.
دشواری اخلاق
فیلم دارد به انتهایش نزدیک می شود به خودم میگم چند فیلم در سینمای ایران به پدیده ی اخلاق و مرزهای فردی – اجتماعی اخلاق پرداخته اند . به هیچ نتیجه ای نمی رسم . سریع فلاش بک می زنم به " پنهان " شاهکار میشائیل هانکه . بله اشتباه نکرده ام ، نیمه ی دوم درباره الی قرابت خاصی با پنهان دارد . چون درست دست می گذارد روی نقطه ضعف بشر ؛ قضاوت های اخلاقی ، مرز اخلاق و خود ویرانگری ، مرز اخلاق و عذاب وجدان .درباره الی به شخصیت هایش اجازه می دهد ورای شعارهای اخلاقی خود را نمایش دهند . آدم هایی که حالا در معرض دشواری های اخلاق قرار گرفته اند و باید تصمیم بگیرند . سینمای ایران باید ممنون اصغر فرهادی باشد که در فیلمش به مقوله ای چنین پیچیده پرداخته است .
تصویر مرد ایرانی
فرامرز قریبیان در شهر زیبا ، فرخ حمید نژاد در چهارشنبه سوری و حالا انتخاب مخاطره انگیز مانی حقیقی در " درباره الی " . این سه بهترین تصویر مرد ایرانی در فیلم های این چند سال اخیرند . مانی حقیقی در “ درباره الی “ شخصیت دوگانه مرد ایرانی را به تصویر می کشد کاری که به بهترین شکل ممکنش صورت گرفت . شخصیت نفوذ ناپذیری پر از گره های شخصیتی که در اجتماع پرتلاطمش ثمر نشسته . اجتماعی پر از تردید ها و خود محاکمه گری هایش اجتماعی که همیشه در تصمیم گیری هایش مشکل داشته و همیشه دنبال مقصری برای حماقت هایش بوده . این تمام آن چیزی است که مانی حقیقی با زیرکی ( به ارث برده اش ؟ ) انجامش می دهد .
موخره
بازی ها طبق معمول آثار فرهادی در سطح قابل قبولی است هر چند گلشیفته فراهانی دست به تکرار خود زده بود . ترانه علیوستی مثل همیشه شاهکار بود و اما غافلگیری بزرگ همان طور که گفتم مانی حقیقی بود که امیدوارم نامزد سیمرغ نقش دوم بشه . البته شهاب حسینی هم فراتر از چیزی بود که از او انتظار می رفت .
فیلم برای شاهکار لقب گرفتن به بازسازی لحظاتی از سناریو نیازمند است . متاسفانه ریتم فیلم در انتها کمی به هم می ریزد و همین موجب تشویش بیننده می شود . بعضی شوخی ها هم در لحظاتی که اصلن نیازی به این کار نیست به فضای خاص پایانی فیلم ضربه می زند . اما با همه ی این گفته ها فکر می کنم اصغر فرهادی مهم ترین فیلمش را ساخته و بدون شک بهترین فیلم چند ساله ی اخیر سینمای ایران .
---------------------------------------------------------------------------
پ ن : حرف های زیادی راجع به سبک کارگردانی فرهادی است که در این جور مواقع ترجیح می دهم با تصویر حرف بزنم و این را می گذارم برای زمانی که دی وی دی فیلم منتشر بشه و امکان عکسبرداری از نماها باشد .
